Język esperanto powstał w 1887, stworzył go wybitny Polak – dr Ludwik ZAMENHOF /1859-1917/. W naszym regionie już w 1907 powstało pierwsze koło Esperanckie w Gdańsku, założone przez Polkę Annę Elizę TUSCHINSKI /1841-1939/. W esperancko-języcznym miesięczniku Germana Esperantisto /Niemiecki Esperantysta/ z sierpnia 1909, str. 88 – czytamy: „W lipcu 1909 roku podczas zebrania w Malborku członków Związku Esperantystów „OGELO” /Orient-Germana Esperantista Ligo – Wschodnio-Niemiecki Związek Esperantystów/ powstało Koło Esperantystów w Malborku, którego przewodniczącym został wybrany aptekarz Heinrich MEHRLÄNDER, właściciel Apteki “Pod Złotym Orłem” /Apotheke zum goldenen Adler/. Zebraniu przewodniczył dr Konrad NITZ z Królewca przewodniczący Wschodnio-Niemieckiego Związku Esperantystów “OGELO”.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o esperancie w Malborku jest w “La Esperantisto” nr 3, str 44 z 1893 roku – czytamy: “został zarejestrowany abonent pod numerem 602: ZEIDLER H. mieszkający w dzielnicy Kałdowo /wtedy: Vorstadt Kalthof, Marienburg/. Pierwszym udokumentowanym Polakiem esperantystą w Malborku był Bernard BINNEBESEL /1893-1939/, aktywny esperantysta od 1916 roku. Od 1920 nawiązuje kontakty z kołem esperanckim przy Wyższym Seminarium Duchownym w pobliskim Pelplinie – szczególnie z esperantystą, biskupem sufraganem Konstantynem DOMINIKIEM /1870-1942/. W 1927 roku wielkim wydarzeniem dla esperantystów Pomorza był XIX Światowy Kongres Esperanta, który miał miejsce w Wolnym Mieście Gdańsk. Głównym organizatorem była Anna Tuschinski, mieszkanka Gdańska a wspomagali ją m.in. esperantyści: bp Konstantyn Dominik i Bernard Binnebesel. Gośćmi honorowymi Kongresu była rodzina L.Zamenhofa: Feliks Z. (brat), farmaceuta, poeta esperancki; dr Leon Z. (brat); córki Zofia, Lidia oraz syn Adam, docent Uniw. Warszawskiego, wybrany na Wiceprzewodniczącego tegoż Kongresu; dr Mieczysław Z. (bratanek) oraz Stefan Z. (bratanek), późniejszy prof. Uniw. Columbia w USA. Od 1922 Bernard Binnebesel mieszka już w Gdańsku i pracuje jako wyższy urzędnik Poczty Polskiej w Gdańsku. 1 września 1939 uczestniczy w obronie poczty, zostaje ranny i po dwóch dniach umiera. Jest on jednym z głównych bohaterów powieści “Blaszany bębenek” /jako Jan Bronski/ napisanej przez światowej sławy pisarza Güntera GRASSA /gdańszczanin, syn Niemca i Kaszubki, laureat literackiej Nagrody Nobla/. Bernard Binnebesel został pośmiertnie odznaczony najwyższym polskim orderem wojskowym “Virtuti Militari”.

W Malborku w kościele Św. Jana Chrzciciela, gdzie był ochrzczony w 1893 znajduje się tablica pamiątkowa ku jego czci ustanowiona przez pracowników Powiatowego Urzędu Pocztowego w Malborku i rodzinę w dn. 18 października 2003. Podczas uroczystego odsłonięcia tablicy pamiątkowej 26 października 2003 z udziałem Telewizji Regionalnej Gdańsk oraz prasy, uczestniczyli również esperantyści z Polski, Australii, Hiszpanii, Demokratycznej Republiki Konga i Niemiec. Pod tablicą w języku polskim znajdują się informacje w językach: angielskim, niemieckim oraz esperanto.

Od połowy lat trzydziestych XX wieku esperanto jest prześladowane przez systemy totalitarne - zarówno hitlerowski /esperantyści Pomorza trafiają m.in. do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Stutthof w pobliżu Gdańska/ jak i stalinowski /esperanto znalazło się na liście NKWD, masowe rozstrzeliwania esperantystów w Związku Radzieckim, deportacje na Wschód, do obozów pracy przymusowej - gułagów/. Dopiero po 1956 w Malborku odradza się ruch esperancki, dzięki staraniom nestorki tego ruchu w Malborku po II Wojnie Światowej mgr Ireny OSTASZEWSKIEJ, która prowadzi kursy tego języka w Spółdzielczym Domu Kultury. W latach osiemdziesiątych powstaje Koło Esperanckie “KASTELO” z przewodniczącym Edwardem KOZYRĄ. Prowadzone są kursy języka esperanto w Malborku: w Zespole Szkół Zawodowych /jako zajęcia fakultatywne prowadzone przez mgr Irenę KOZYRĘ/, w Młodzieżowym Domu Kultury – Ratusz, Miejskim Domu Kultury /prowadził Edward KOZYRA/, Ośrodku Szkolno-Wychowawczym /prowadził Janusz OSTROWSKI z Elbląga, dziś mieszkający na stałe w Vancouver, Kanada/ oraz w Przedszkolu nr 10 /prowadzone przez mgr Irenę WOJCIUK-SIEGER i Jerzego SIEGERA/. W dniach 4-6 lutego 2000 r. w Młodzieżowym Domu Kultury “Ratusz” miało miejsce seminarium na temat: “Esperanto w religiach monoteistycznych”, wzieło w nim udział 90 esperantystów z całego kraju /przedstawiono kilkanaście referatów, m.in. referat na temat: “Esperanto w Kościele Katolickim” wygłosił ks. prof. Józef ZIELONKA, Krajowy Duszpasterz Katolików Esperantystów, Rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie/. Od 2003 r. kursy esperanta są prowadzone w Urzędzie Miasta w pok. 316 /III piętro, organizacje pozarządowe/. Tu w dniu 25 lipca 2003 podczas wizyty delegacji esperantystów z JAPONII z Etsuo MIYOSHI nastąpiła uroczysta inauguracja Klubu Esperanckiego “ KASTELO ” i Biblioteki Esperanckiej im. Zbigniewa TOMANKA i Stefana TUSZERA /pok. 316A/. W 1999 przy współpracy z Urzędem Miasta wydano kolorowy 12 stronicowy prospekt w jęz. esperanto: “MALBORK la turisma urbo” /tlumaczenie: Edward Kozyra/ i w tym samym roku na 84. Światowym Kongresie Esperanta w Berlinie esperantyści we współpracy z Urzędem Miasta urządzili stoisko promujące Malbork. Oprócz w/w prospektu wystawiono również całą gamę różnych, kolorowych, wielojęzycznych widokówek /w tym rownież w jęz. esperanto/ promujących miasto, region a szczególnie esperanto. Widokówki te w wielotysięcznym nakładzie wydało Koło Esperanto “KASTELO”. W 2000 r. strony internetowe Urzędu Miasta www.malbork.pl pojawiły się również w wersji esperanckiej a nawet dodatkowa strona o Malborskim Kole Esperanto z ilustrowaną kroniką. W Miłoradzu kurs esperanta dla młodzieży gimnazjalnej zorganizowany przez dwie aktywne esperantystki z tej gminy – Zofię Sulikowską i Grażynę Mierzwę prowadził lektor esperanta z Gdańska mgr Irenuesz Wilczyński a najlepszy jego kursant Daniel Mierzwa ze Starej Kościelnicy w listopadzie 2005 r. wygrywa konkurs na herb Gminy Miłoradz. Projekt Daniela, esperantysty z gimnazjum jedynie po małym retuszu zaakceptowany został zarówno przez konkursowe jury jak i Komisję Heraldyczną w Warszawie. Herbem zachwycony jest ksiądz dziekan Andrzej Starczewski z Miłoradza. – Cieszę się, że centralnym elementem jest ściana kościoła, jednocześnie w Miłoradzu i Starej Kościelnicy. Obie świątynie są bliźniaczo do siebie podobne. Nie zapomniano także o błogosławionej Dorocie, patronce kobiet, która urodziła się w naszej gminie, w Mątowach Wielkich – mówił kapłan przed poświęceniem herbu podczas takiej uroczystości jakiej dawno w Miłoradzu nie było.

Z inicjatywy malborskich esperantystów nazwę Plac Zamenhofa nadała Rada Miasta 12 października 1993 r. a skwerowi “Esperanto” w listopadzie 2000 r. (jednak inauguracja skweru miała miejsce w dniu urodzin Zamenhofa – 15 grudnia 2000 roku). W centrum skweru “ESPERANTO” znajduje się Monument Ludwika Zamenhofa inaugurowany 11 czerwca 2000 r. podczas ‘DNI MALBORKA’ - odsłonili go Burmistrzowie Malborka: Mieczysław Roeding i Danuta Stanek-Gutowska /esperantystka, członkini Koła Esperantystów “KASTELO”/. Uroczystości uświet-nił występ hiszpańskiego zespołu folklorystycznego “ARAGÓN” z Walencji z Augusto Casquero de la Cruz na czele. Obecnie na tym wielkim placu zwanym skwerem “ESPERANTO” sadzimy “PARK ŚWIATA”. (patrz: http://www.malbork.pl/06foto/esp_plac_08.jpg )

Oto Idea Parku Świata zamieszczona na tablicy informacyjnej przy skwerze „Esperanto” w Malborku: >> Odwiedzający Malbork znani ludzie ze świata (m.in. laureaci Nagrody Nobla, eurodeputowani, ministrowie, dyplomaci, parlamentarzyści, politycy, pisarze, artyści, ludzie kultury i nauki, biznesmeni ...) esperantyści lub popierający ideę porozumienia i wspólnego języka stworzonego przez wybitnego Polaka – Ludwika Zamenhofa, posadzą tu na skwerze „Esperanto” drzewko i odsłonią kamień w imieniu swego kraju lub miasta – powstanie unikalny „PARK ŚWIATA”. Będzie to nasz wkład w dzieło zbliżenia między narodami w poszerzanej Unii Europejskiej. Hasło: „Esperanto – drugi język dla każdego, lecz dla wszystkich ten sam”; miejmy nadzieję stanie się faktem już w zjednoczonej Europie, a następnie na całym świecie. <<

Rośnie tam już od 1 kwietnia 2000 dąb “ESPERANTO” (patronat nad nim objęła Burmistrz Malborka dr Danuta Stanek-Gutowska); od 15 grudnia 2000 jarząb mączny “KOREIO” (Korea) a kamień pamiątkowy przy tym drzewie czeka na odsłonięcie przez zaproszonego już prof. dr. Lee Chong-Yeong’a z Korei (Wiceprzew. Światowego Związku Esperanto). 17 września 2001 w Młodzieżowym Domu Kultury-Ratusz miał miejsce Wernisaż Międzynarodowej Wystawy Malarzy Esperantystów /Urte Weindich z Niemiec, Zbigniewa Tomanka z Elbląga i Aleksandry Podkowik z Gdańska/ z udziałem Władz Miasta i przedstawicieli świata kultury i mediów. W sierpniu 2001 Starostwo Powiatowe w Malborku wydaje kolorowy prospekt “POWIAT malborski” /”Malborka DISTRIKTO”/ w językach: polskim, angielskim i esperanto /tłumaczenie: Edward Kozyra/. W dn. 21-23 września 2001 obradował w Malborku XVII Ogólnopolski Kongres Kolejarzy Esperantystów z udziałem esperantystów z kilku krajów Europy, i w ramach którego modrzew “ITALIO” (Włochy) posadził prof. dr Renato Corsetti z Uniwersytetu “La Sapienzia” w Rzymie, Przewodniczący Światowego Związku Esperanto; miłorząb “SAN-MARINO” (posadzili go rektor, prorektor i docent Międzynarodowej Akademii Nauk w San Marino: prof. dr Helmar Frank, prof. dr Hans-Dietrich Quednau i doc. Alicja Lewanderska); jawor “BULGARIO” (Bułgaria), patronat nad nim objął prof. dr Bożidar Leonow, rektor Uniwersytetu Esperanckiego w Karlowie (Bułgaria); od 31 sierpnia 2001 brzoza “ĈILIO” (Chile), którą posadził prof. dr Marcos Salas z Południowego Uniwersytetu w Valdivii (Chile); od 28 kwietnia 2002 wierzba płacząca “RUSLANDO” (Rosja) pod patronatem redaktora naczelnego “La Ondo de Esperanto” – Aleksandra Korżenkowa i właścicielki wydawnictwa esperanckiego – Haliny Goreckiej - oboje z Królewca (Rosja).

We wrześniu 2002 r. podczas trzech wielkich międzynarodowych uroczystości esperanckich w dniach 07, 10 i 20-22 przybyli do Malborka prof. dr inż. Louis Christophe Zaleski-Zamenhof z Paryża (wnuk Ludwika Zamenhofa) wraz z małżonką Juliettą Sekrecką-Zamenhof, a ponieważ ma również obywatelstwo francuskie (obok polskiego) – odsłonił kamień przy jarzębinie “FRANCIO” (Francja); dr Seán Ó Riain – dyplomata, Wiceminister Spraw Zagranicznych Irlandii, pełniący również funkcję Przewodniczącego Europejskiej Unii Esperanckiej, posadził klon “IRLANDO” (Irlandia); prof. dr Geraldo Mattos (Przewodniczący Akademii Esperanckiej, profesor Uniwersytetu w Kurytybie, pisarz brazylijski), posadził robinię akacjową “BRAZILO” (Brazylia); dr Ilona Koutny z Węgier (Katedra Interlingwistyki i Esperantologii UAM w Poznaniu) odsłoniła kamień przy buku “HUNGARIO” (Węgry); prof. dr Laurynas Algimantas Skūpas (Uniwersytet Wileński), parlamentarzysta z Litwy Stasys Kružinauskas (Przewodniczący Oddziału Wileńskiego Litewskiego Związku Esperanto), adwokat Povilas Jegorovas (Przewodniczący LZE) oraz Sekretarz ZG LZE Irena Alijošiute - wspólnie posadzili lipę “LITOVIO” (Litwa); doc. Alīda Zigmunde (Uniwersytet Ryski, Łotwa) odsłoniła kamień przy brzozie “LATVIO” (Łotwa); red. Bengt Nordlöf ze Sztokholmu posadził jałowiec “SVEDIO” (Szwecja); Jens Åberg – burmistrz miasta partnerskiego Sölvesborg i esperantyści z miasta Västerås ze Szwecji objęli patronat nad bukiem “SÖLVESBORG – Arbo de Amikeco” /Drzewo Przyjaźni/; natomiast Burmistrz miasta partnerskiego Nordhorn (Niemcy) – Meinhard Hüsemann i Pani Prezydent Miasta Neubrandenburg (Niemcy) – Dolores Brunzendorf, objęli patronat nad klonem “NORDHORN – Arbo de Partnereco” /Drzewo Partnerstwa/ i jesionem “NEUBRANDENBURG – Arbo de Interkompreniĝo” /Drzewo Porozumienia/. Siedmioosobowa delegacja z Ministerstwa Transportu Czech, Zarządu Głównego Kolei Czeskich oraz ZG Związku Kolejarzy-Esperantystów Czech z inż. Wojciechem Zelenką i dr Anną Abelovską na czele, odsłoniła kamień przy lipie “ĈEĤIO” (Czechy). Oczywiście nie zabrakło kamienia przy jesionie “POLLANDO” (Polska) – odsłonili go Burmistrzowie Malborka: Mieczysław Roeding i Danuta Stanek-Gutowska. Dla naszych znamienitych gości wielokrotnie śpiewał chór “LUTNIA” mgr Wawrzyńca Zamkowskiego m.in. w Refektarzu Letnim Pałacu Wielkich Mistrzów na Zamku Malborskim, tu przy okazji słowa podziękowania dla Dyrekcji Muzeum Zamkowego w Malborku, Dyr. Mariuszowi Mierzwińskiemu, Wicedyr. Beacie Stawarskiej i kustosz Alicji Michalskiej za otwieranie podwoji Zamku dla esperantystów z całego świata przybywających na uroczystości w “PARKO de la MONDO”, których zawsze w języku esperanto oprowadza Edward Kozyra.

Dnia 09 listopada 2002 r. przy dębie odsłonił kamień “GERMANIO” (Niemcy) prof. dr Reinhard Selten z Uniwersytetu w Bonn, laureat Nagrody Nobla z Ekonomii w 1994 r. Również tego samego dnia gościliśmy Panią prof. dr Robin Pope z Uniwersytetu “Monash” w Melbourne (Australia). Powiadomiła nas o swej wizycie w ostatniej chwili więc nie było czasu na uzgodnienie gatunku drzewka i przygotowanie kamienia pamiątkowego. Tu na miejscu Pani profesor wstępnie wybrała rosnącą już w parku - robinię akacjową i nadała jej imię “AǓSTRALIO” (Australia). Prof. dr Robin Pope obiecała zbadać, czy rosnący na Górze Kościuszki w Australii gatunek eukaliptusa /zimą panują tam niskie temperatury i leży śnieg/ byłby odporny na mrozy, które w Malborku dochodzą do minus 28 stopni Celsjusza. W dniu 16 maja 2003 roku przybyła ze słoweńskiego miasta Maribor delegacja z Burmistrzem Borisem Sovičem wraz z małżonką oraz z Jovanem Mirkovičem, by zasadzić ukorzenione odszczepki od najstarszej winorośli w Europie “STARA TRTA” (450-letniej), która jest symbolem i dumą Mariboru; jedną – “SLOVENIO” (Słowenia) posadzono w “Parku Świata”, drugą odszczepkę “MARIBOR” na tarasie różanym /południowym/ Zamku Krzyżackiego w Malborku (Zamek Wysoki). Tu zgodę na posadzenie tej unikatowej winorośli i na odsłonięcie granitowej tablicy pamiątkowej w języku esperanto wyraziło aż Ministerstwo Kultury / ze względu na listę UNESCO / a uczestniczył w uroczystościach m.in. Minister Spraw Wewnętrznych Marek Biernacki / za Rządu prof. Jerzego Buzka /. W atmosferę średniowiecza wprowadził naszych gości przepiękny występ Zespołu Muzyki Dawnej “SEMPER CANTANTES” z MDK “Ratusz” w Malborku, który wielokrotnie już prezentował się podczas naszych uroczystości. Dnia 25 lipca 2003 r. delegacja esperantystów z Japonii wraz z Prezesem Korporacji “SWANY” Etsuo Miyoshi odsłoniła pamiątkowy kamień przy wiśni “JAPANIO” (Japonia), a kapłan prastarej japońskiej sintoistycznej religii Oomoto Jasunori Kawamura z kapłanką Joshiko Miyoshi odprawili nabożeństwo wg obrządku Oomoto. Rezultatem tej wizyty jest planowana na 2005-2006 rok inwestycja - europejska baza Korporacji “SWANY” w Malborku. 22 listopada 2003 r. Molière Nduantoni Ngangu z Demokratycznej Republiki Konga posadził klon “DR KONGO”. Na Targach Turystycznych w Berlinie w dn. 12-18 marca 2004 wielokrotnie był prezentowany na telebimie film Romana Dobrzyńskiego “OBLĘŻENIE MALBORKA” zarówno w wersji polskiej jak i esperanckiej. W maju Urząd Miasta wydaje informator turystyczny w wersji esperanckiej “MALBORK TURISMA INFORMILO” /8-stronicowy – tłumaczenie: Edward Kozyra/.

Ponowna wizyta w Polsce Prezesa Korporacji SWANY Etsuo Miyoshi nastąpiła w maju 2004. W dniach 7-9 maja uczestniczył on w IV Wiosennym Spotkaniu Esperantystów w Pelplinie, które poświęcone było Słudze Bożemu bp. Konstantynowi DOMINIKOWI – esperantyście. W tym spotkaniu brał też udział Arkadiusz Binnebesel, jeden z nielicznych żyjących, a znających osobiście ś.p. biskupa, m.in. dzięki temu, że jego ojca Bernarda i ś.p. biskupa łączyło esperanto. W dniach 9-10 maja prezes Miyoshi przebywał w Malborku gdzie trwały spotkania biznesowe w Urzędzie Miasta oraz rozmowy z ewentualnymi firmami kooperacyjnymi w Tczewie /Metrox-Plast/ i Kwidzynie /Włoska Firma BM Polska/. O godz. 17:00 w Karwanie na Zamku Malborskim nastąpiła prezentacja slajdów i produktów Korporacji SWANY oraz filmu Romana Dobrzyńskiego “OBLĘŻENIE MALBORKA”. W dniach 11-16 września Prezes Miyoshi z Edwardem Kozyrą w roli tłumacza odwiedzają wiele firm i instytucji w Warszawie /Firma Kaleb, Centralna Dyrekcja Poczty Polskiej, Bank PeKaO SA, Radio POLONIA – Redakcja Esperancka/, w Mszczonowie /Japońska Firma YKK/, w Łodzi /Fabryka “Pierwsza”, Fabryka “Ariadna”/, w Lublinie /Fabryka Wózków Inwalidzkich MUSI/. W dniu 13 maja na zaproszenie prof. dr Witolda Stępniewskiego – Rektora Politechniki Etsuo Miyoshi był gościem honorowym 50-lecia Politechniki Lubelskiej.

W dniach 17-21 lipca 2004 roku obradował w Miejskim Domu Kultury w Malborku I Międzynarodowy Kongres Turystyki Esperanckiej z udziałem esperantystów z Ameryki, Afryki i Europy. Tu słowa podziękowania dla Pani Dyrektor MDK mgr Jolanty Leszczyńskiej za wielką pomoc i współpracę z esperantystami W ramach tego kongresu 18 lipca 2004 delegacja Hiszpanii i autonomicznego regionu Walencja, na czele z mgr Augusto Casquero de la Cruz posadziła dąb walencki i odsłoniła kamień pamiątkowy “HISPANIO-VALENCIO” (Hiszpania-Walencja). Na skwerze “ESPERANTO”, gdzie sadzimy “PARK ŚWIATA” stoi tablica informacyjna z umieszczonym na niej dwujęzycznym (polski i esperanto) kolorowym afiszem o wymiarach 160 cm x 130 cm.

W dn. 23-24 września 2004 odbyła się kolejna biznesowa wizyta Prezesa Etsuo Miyoshi w Malborku. Rozmowy z Gminą Malbork dotyczyły zakupu terenu pod Europejską Bazę Korporacji SWANY. Na zorganizowanej konferencji prasowej padła zapowiedź zainwestowania w pierwszym etapie sumy 2-4 mln euro. Uczestnicy spotkania otrzymali wersję polską autobiagrafii Etsuo Miyoshi “PRZEZ DZIAŁANIE DO GWIAZD – WIERNY IDEAŁOM” /tłumaczenie: Irena Kozyra/ i czterojęzyczny folder Korporacji SWANY /Japoński-Chiński-Angielski-Esperanto/ z informacją w nim, że w 2005 rozpocznie się inwestycja. W dniu 25 września 2004 w prestiżowym polskim dzienniku “RZECZPOSPOLITA” ukazał się całostronicowy wywiad z Etsuo Miyoshi pt. “Dlaczego inwestuję w Polsce? przeprowadzony przez red. Romana Dobrzyńskiego w sierpniu, na 89. Światowym Kongresie Esperanta w Pekinie. 26 września 2004 Edward Kozyra jako organizator /przy pomocy kilku esperantystów/ a na zlecenie Prezesa Korporacji SWANY zorganizował w Warszawie w Hotelu “Victoria” debatę na temat “RÓWNOŚĆ JĘZYKOWA W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH” połączoną z bankietem.

Zaproszono polskich eurodeputowanych, polityków oraz przedstawicieli środków masowego przekazu, a także kilku intelektualistów esperanckich z różnych stron świata, np.: z Niemiec - prof. dr Reinhard Selten, laureat Nagrody Nobla, Ekonomia 1994; z San Marino - prof. dr Helmar Frank, rektor Międzynarodowej Akademii Nauk /AIS – Akademio Internacia Scienca/; z Francji - prof. dr inż. Louis Christophe Zaleski-Zamenhof, Wydział Architektury Akademii Sztuk Pięknych w Paryżu / wnuk twórcy esperanta! /; z Włoch - prof. dr Renato Corsetti, z Uniwersytetu “La Sapienzia” w Rzymie, przewodniczący Światowego Związku Esperanto /UEA - Universala Esperanto-Asocio/; z Polski - prof. dr Witold Stępniewski, rektor Politechniki Lubelskiej; z Litwy - poseł Sejmu Litewskiego Stasys Kružinauskas / Przewodniczący Oddziału Wileńskiego Litewskiego Związku Esperanto/ i adwokat Povilas Jegorovas /Przewodniczący LEA – Litova Esperanto-Asocio/ i inni. Warszawską debatę zapoczątkował hymn Unii Europejskiej “Oda do Radości” zaśpiewany w języku oryginału, a także po polsku i esperancku przez dziecięcy zespół folklorystyczny “Modraki” z Pelplina. Rezultatem debaty jest propozycja powołania w Parlamencie Europejskim ponadnarodowej i ponadfrakcyjnej grupy, zajmującej się komunikacją językową w instancjach Unii Europejskiej. Przewodniczy tej grupie polska eurodeputowana Małgorzata Handzlik. Współpracują z nią m.in. z Polski: poseł do Parlamentu Europejskiego Ryszard Czarnecki, z Francji: deputowany do PE Harlem Désir, z Niemiec: eurodeputowany Alexandr Schwab, i inni eurodeputowani wspierający esperanto np. z Włoch Emma Bonino i Marco Cappato.

Podczas inauguracji pomnika Ludwika Zamenhofa w 2000 r. i podczas kolejnych uroczystości w “PARKU ŚWIATA” ośmiokrotnie gościły Telewizja Polska z Warszawy i TV Regionalna Gdańsk, które obecnie regularnie przybywają na nasze uroczystości. Rezultatem wizyt red. Romana DOBRZYŃSKIEGO /esperantysta, TVP Program 1/ jest 26 min. film “OBLĘŻENIE MALBORKA” promujący Malbork, który w jednej trzeciej relacjonuje esperanckie wizyty w “PARKU ŚWIATA”. Film ten był już czterokrotnie emitowany w programie 1 TVP oraz 8-krotnie w satelitarnej TVP “POLONIA” – i przez to oglądany na całym świecie /jest również wersja esperancka tego filmu – “SIEĜOJ DE MALBORKO”, też wielokrotnie emitowany w ITV – Internacia Televido /Telewizja Międzynarodowa z siedzibą w Brazylii, nadająca całodobowo poprzez Internet w jęz. esperanto, wystarczy wpisać adres http://www.internacia.tv /. W dniu 16 stycznia 2004 w Sali Posiedzeń Urzędu Miasta miało miejsce spotkanie z reżyserem Romanem Dobrzyńskim. Po publicznej prezentacji filmu – wśród braw ponad 100-osobowej widowni Przewodniczący Rady Miasta Malborka dr Tadeusz WOŹNY wręczył reżyserowi dyplom w uznaniu zasług w promowaniu “Grodu nad Nogatem”, dodajmy, że Roman Dobrzyński jest autorem książki “Ulica Zamenhofa” /już ukazały się dwa wydania w jęz. polskim/ w której nie omieszkał wspomnieć o Zamku Krzyżackim w Malborku, o wizytach w “Parku Świata” ... , a prztłumaczono ją już na japoński, portugalski, litewski, łotewski, chorwacki, słoweński, czeski, rosyjski, ukraiński, estoński, węgierski, słowacki, niemiecki i oczywiście esperanto /miały miejsce już dwa wydania w języku esperanto: LA ZAMENHOF-STRATO, w 2003 i 2005, oba na Litwie/, a przygotowywane są tłumaczenia na kolejne języki krajów Unii Europejskiej /m.in. francuski, włoski i hiszpański/ - łącznie są to tłumaczenia na 22 języki !!!.

Dnia 11 marca ‘05 na Zamku Malborskim w Karwanie miał miejsce przedpremierowy pokaz filmu Romana Dobrzyńskiego “ZA WIELKIM MUREM” wykonany na zlecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Chin w porozumieniu z TVP Pr. 1. W tym 26 min. filmie jest kilkuminutowy wątek o Malborku, wywiad z przemysłowcem japońskim – Etsuo MIYOSHI – o inwestycji w Malborku /jest już również wersja esperancka tego filmu – “MUROJ DE MILJAROJ”, wielokrotnie emitowana w ITV – Internacia Televido/. W dniu 21 marca ’05 wręczono trzy statuetki NIKE plebiscytu “NOWEJ GAZETY MALBORSKIEJ” na CZŁOWIEKA ROKU 2004 W MALBORKU – III miejsce (417 głosów czytelników gazety) zdobył Edward KOZYRA – przewodniczący Koła Esperanto “Kastelo”. Drugie miejsce zajął ks. Krzysztof Miś (779 głosów) a pierwsze 16 letni zdobywca dwu biegunów w 2004 Jaś Mela (995 głosów), dodajmy osoba niepełnosprawna. Na nadesłanych w sumie 3116 kuponów aż 2191 zebrali zdobywcy trzech pierwszych miejsc, sie-demnastu pozostałych pretendentów zdobyło zaledwie 925 głosów, a kandydowało jeszcze m.in. dwóch Posłów do Sejmu RP, Starosta, Burmistrz i Wiceburmistrz Malborka, Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Pomorskiego i mistrzyni świata w sportach siłowych. W imieniu Jana Meli statuetkę odebrała cała rodzina, gdyż on w tym czasie był gościem honorowym Explores Club w Nowym Jorku i został najmłodszym członkiem w historii tego elitarnego klubu. Pani Urszula Mela,matka Jasia przed laty skończyła podstawowy kurs języka esperanto prowadzony przez Irenę Kozyrę w Zespole Szkół Zawodowych w Malborku /jako zajęcia fakultatywne/.

Ostatnio dnia 21 lipca 2005 w Parku Świata w Malborku miały miejsce uroczystości posadzenia dębu UNII EUROPEJSKIEJ i odsłonięcie kamienia pamiątkowego “EǓROPA UNIO” /był to już 32 obiekt związany z esperantem w naszym mieście – co lokuje nas pod tym względem na pierwszym miejscu w świecie/. Przybyła Posłanka do Parlamentu Europejskiego Małgorzata HANDZLIK /esperantystka/ i esperantyści z Europy i Azji, Władze Powiatu Malborskiego ze Starostą Waldemarem KONOPKĄ, Przewodniczącym Rady Powiatu Mirosławem CZAPLĄ i Przewodniczącym Rady Miasta Tadeuszem WOŹNYM. Tradycyjnie już atmosfery wielkiej uroczystości dodał występ zespołu folklorystycznego “ MODRAKI ” z Pelplina, regionalne kociewskie tańce i repertuar pieśni po polsku, esperancku i w dialekcie Kociewia. Tego samego dnia 21 lipca 2005 podczas kolejnej biznesowej wizyty japońskiego milionera Prezesa Korporacji SWANY Etsuo MIYOSHI - na Zamku Malborskim odbyło się ceremonia shintoistyczna Oomoto, głównymi celebrantami byli Jasunori KAWAMURA i Joshiko MIYOSHI, słuchaliśmy także japońskiej muzyki wykonanej na koto - 13-strunowym instrumencie podobnym do cytry i koncertu Zespołu Muzyki Dawnej “SEMPER CANTANTES” z MDK-Ratusz. Na zakończenie tej orientalnej ceremonii Firma SWANY przekazała Muzeum Zamkowemu w Malborku 5 kompletów swych produktów tzw. lasko-toreb, tj. sprzętu dla osób niepełnosprawnych służących do ułatwienia poruszania się m.in. podczas zwiedzania ekspozycji zamkowych. Trzecim wielkim wydarzeniem tego dnia były uroczystości w pobliskich Rokitkach koło Tczewa – odsłonięcie kamienia “LAS – ESPERANTO – ARBARO” przez Władze Gminy i Powiatu Tczewskiego w towarzystwie Posłanki do Parlamentu Europejskiego Małgorzaty Handzlik i Prezesa Korporacji SWANY Etsuo Miyoshi. Wystąpił ponownie zespół “Modraki” i miejscowy młodzieżowy zespół esperancki “Arba Ŝelo” z Rokitek, oprócz tego esperantystka, eurodeputowana Małgorzata Handzlik posadziła “DĄB UNII EUROPEJSKIEJ”. W dniu 20 lipca zaproszona przez esperantystów eurodeputowana Małgorzata HANDZLIK i esperantyści m.in. z Belgii, Niemiec, Holandii i Japonii zwiedzili Zamek Krzyżacki w Malborku a w godzinach popołudniowych posłanka do Parlamentu Europejskiego spotkała się z Malborskim Kołem PO i wieczorem z esperantystami w Klubie “Esperanto” w Urzędzie Miasta.

W ramach tegorocznych Dni Zamenhofa w dniu 1 grudnia ’05 “SOSNĘ ROMÓW” w “Parku Świata” posadził Adam FEDOROWICZ szef zespołu romskiego “HITANO” z Olsztyna - w obecności Pani Starosty Anny GROSZKOWSKIEJ-WRÓBEL, zespołu folklorystycznego “KUJAWY” z Włocławka i licznie przybyłych esperantystów z kraju ale też z Chin, Japonii, Senegalu, Zimbabwe, Albanii i Hiszpanii. Wszyscy razem zwiedziliśmy Zamek Malborski a następnego dnia udaliśmy się dwoma autokarami /członkowie naszego koła “Kastelo”, zespoły folklorystyczne “Hitano”, “Modraki” i “Kujawy” oraz wielu esperantystów z kraju i z zagranicy/ na zaproszenie Konsula Generalnego RP Jarosława CZUBIŃSKIEGO na Dni Zamenhofa organizowane już po raz piąty w Konsulacie Polskim w Kaliningradzie /2-4.12.05/, w poprzednich czterech korzystając z zaproszeń Pana Konsula również licznie uczestniczyliśmy.

W lecie 2006 po Światowym Kongresie Esperanta we Florencji /Włochy/ w dn 12-13 sierpnia – miał miejsce Esperancki Festiwal Mniejszości Narodowych Unii Europejskiej w Malborku, przybyli przedstawiciele mniejszości narodowych znający język esperanto, a mianowicie: Romowie i Żydzi. W ramach festiwalu była prezentacja zespołów folklorystycznych – w plenerze w “PARKU ŚWIATA” i na Zamku Krzyżackim m.in. romski zespół “HITANO” – oczywiście też dla mieszkańców miasta i okolic. Wybitni esperantyści, a zarazem przedstawiciele tych mniejszości, m.in. prof. dr Amri Wandel – astrofizyk z Uniwersytetu w Jerozolimie, pracujący jako profesor-gość na wielu uniwersytetach amerykańskich /m.in. w Kalifornii/ (uwaga: w ostatniej chwili prof. Wandel zmienił termin swej wizyty w Malborku na kwiecień 2007).

I tak w dniu 06.04.2007 r. w Parku Świata na Skwerze Esperanto w Malborku odbyła się uroczystość odsłonięcia kamienia pamiątkowego i posadzenia cedru symbolizującego Państwo IZRAEL.

Odsłonięcia dokonał esperantysta, członek Zarządu Światowego Związku Esperanta, światowej sławy astrofizyk prof. Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie Amri Wandel.

Podczas uroczystości obecne były władze miasta Malborka reprezentowane przez Wiceburmistrza Malborka Jerzego Skoniecznego oraz Przewodniczącego Rady Miasta Malborka Arkadiusza Mroczkowskiego. Powiat Malborski reprezentowała Pani Wicestarosta Jolanta Leszczyńska. Wśród przybyłych gości obecny był Burmistrz Miasta Skórcz Pan Ryszard Dąbek, znana hiszpańska esperantystka dr Encarna Teruel mieszkajaca w Berlinie. Uroczystość uświetnił występ Zespołu Pieśni i Tańca "Malbork" działający przy Klubie Garnizonowym w Malborku.

W dn. 24 lipca 2007 w Parku Świata w Malborku odsłonięto obelisk podarowany przez mieszkańców amerykańskiego miasta Seattle. To już 35 obiekt związany z esperantem w grodzie nad Nogatem. Jeszcze nigdy w Malborku podczas uroczystości w Parku Świata nie było 240 esperantystów z 20 krajów. Przyjechało 5 autokarów z uczestnikami 18 Międzynarodowego Ekumenicznego Kongresu Esperantystów, który w dniach 21-29 lipca obradował w Pelplinie pod patronatem Ministra Kultury Kazimierza Ujazdowskiego, Marszałka Woj. Pomorskiego Jana Kozłowskiego, Przew. Konferencji Episkopatu Polski ds. Ekumenizmu bp. Tadeusza Pikusa oraz Burmistrza Pelplina Andrzeja Stanucha. W dn. 24 lipca obelisk odsłonił prof. Jerzy Dobrzyński – Honorowy Obywatel Stanów Zjednoczonych wraz z Czechem Miloslavem Šváčkiem – Przewodniczącym Międzynarodowego Związku Katolików Esperantystów i Francuzem Philippe Cousson – Przewodniczącym Międzynarodowego Związku Chrześcijan Esperantystów. W uroczystości w Parku Świata, pomimo deszczu, wzięli udział przedstawiciele Urzędu Miasta Malborka w osobie Wiceburmistrza Dariusza Denisa i Wiceprzewodniczącego Rady Miasta Tadeusza Woźnego. Co ciekawe, wśród gości była dalsza rodzina obecnego papieża Josepha Ratzingera znająca język esperanto, to jest dalsza kuzynka Barbara Ratzinger z wnukiem Dominikiem Ratzinger (student I roku seminarium duchownego) z Villingen – Schwenningen (Niemcy). Na obelisku znajdują się napisy: „Niech pokój zwycięży na Ziemi”, po esperancku: „Paco regu sur la Tero” oraz to samo w językach: angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim. Dodatkowo na mosiężnej tabliczce jest też dedykacja od mieszkańców amerykańskiego miasta aby w Malborku i Polsce panował pokój. Po uroczystości, już w pełnym słońcu, goście zwiedzali Muzeum Zamkowe i pełni wrażeń odjechali do Pelplina na dalsze obrady Ekumenicznego Kongresu.

Kolejna wielka impreza tym razem młodzieży esperanckiej Ago-Semajno 2007 /Tydzień Działania 2007/, która odbyła się w Malborku w dniach 27 grudnia ‘07 do 2 stycznia ’08 pod patronatem Marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza, Marszałka Województwa Pomorskiego, Prezydenta Gdańska, Starosty Malborskiego, Burmistrza Malborka i Pelplina i innych lokalnych władz /uczestniczyło ponad 220 młodych ludzi z 4 kontynentów i trzydziestu krajów. Wydano kolejny kolorowy folder o Malborku w języku esperanto a w ramach Festiwalu Kulturalno-Językowego - KLF /Kultur-Lingva Festivalo/ koncertuje publicznie w szkole nr 5 dla mieszkańców Malborka /i nie tylko/ Jean-Marc Leclercq z Francji - chyba najpopularniejszy śpiewający artysta esperancki w świecie (wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa: artysta śpiewający w ponad 30 językach a znający biegle kilkanaście, wśród nich nawet język polski !!!).

25 maja 2008 w ramach Zjazdu Pokongresowego IFEF /Internacia Fervojista Esperanto-Federacio/ pod patronatem Marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza i osobistym uczestnictwem Starosty Malborskiego Mirosława Czapli kilkudziesięcioosobowa delegacja IFEF z 20 krajów posadziła dąb i odsłoniła w Parku Świata pamiątkowy kamień /36 obiekt związany z esperantem/.

(aktualna tablica informacyjna: http://www.malbork.pl/06foto/esp_plac_08.jpg )

11-ego lipca bawiła z wizytą w Parku Świata reporterka Ania z WIRTUALNEJ POLSKI z kamerzystą Piotrem w ramach ich podróży po ciekawych miejscach w Polsce “Polska jest fajna!” – efektem ich pobytu w PARKO de la MONDO i spotkaniu z esperantystami jest film, 2 artykuły (w jęz. polskim i esperanto): “Saluton, la suno brilas” i “Spotkanie z esperantystami” / www.wp.pl /.

Podczas Światowego Kongresu Esperanta w Holandii w dniach 19-26 lipca 2008 dzięki opłaceniu stoiska w Centrum kongresowym w BEURS – WORLD TRADE CENTER w Rotterdamie przez Burmistrza Malborka Andrzeja Rychłowskiego – Edward Kozyra promuje Malbork, Powiat Malborski i Zamek Krzyżacki w Malborku w kilkutysięcznym środowisku esperanckim z ponad 70 krajów, pięciu kontynentów.

W przyszłym roku /1-5 sierpnia ‘09/ koło KASTELO zorganizuje w ramach obchodów 100-lecia esperanta w Malborku POST-KONGRESO de UEA - Spotkanie Pokongresowe /po Światowym Kongresie w Białymstoku, w dn. 1-5 sierpnia 2009/. Patronat nad Post-Kongreso objął Marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz. W Malborku w sierpniu 1909 roku w kamieniczce "Pod Złotym Orłem" /obok Ratusza Staromiejskiego/ zawiązało się koło esperanckie i ten fakt chcemy upamiętnić w dniu 3 sierpnia 2009 odsłonięciem kamienia w miejscu nie istniejącej już kamieniczki z informacją w językach esperanto, polskim i niemieckim /będzie to już 37 obiekt związany z esperantem/. Nadarza się niezwykła okazja by zaprosić wielu esperantystów z całego świata gdyż z okazji 150 rocznicy urodzin Ludwika Zamenhofa odbędzie się na przełomie lipca-sierpnia 2009 Światowy Kongres Esperanta w Białymstoku z udziałem ponad 3000 zwolenników tego języka - będzie to doskonała okazja promocji wielokulturowego Malborka. W Parku Świata w imieniu Wielkiej Brytanii posadzi drzewko i odsłoni kamień “BRITIO” prof. dr John C. Wells /profesor fonetyki języka angielskiego na Uniwersytecie Londyńskim będący również Przewodniczącym Akademii Esperanta/, będzie to 38 obiekt związany z esperantem, a w imieniu Indii aktualny Przewodniczący Światowego Związku Esperanto prof. dr Probal Dasgupta /profesor interlingwistyki na Uniwersytecie w Kalkucie, India/, posadzi drzewko i odsłoni kamień “BARATO” będzie to już 39 obiekt związany z esperantem w Malborku !!!. Zainteresowanych uczestnictwem prosimy o kontakt: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. ; 0 607 659 404.

Tak powstaje “PARK ŚWIATA” – “PARKO de la MONDO” na skwerze “ESPERANTO” w Malborku – NOWA TURYSTYCZNA ATRAKCJA W GRODZIE NAD NOGATEM.